Miasto wraz z Miejskim Zakładem Komunikacji w Toruniu ogłosiło wyniki głosowania na patronów nowych tramwajów. Sam pomysł może się podobać, ponieważ angażuje mieszkańców i buduje lokalną tożsamość. Jednak sposób jego realizacji budzi poważne wątpliwości.

W czwartek, 16 kwietnia, Urzędu Miasta Torunia poinformował o zakończeniu plebiscytu, który trwał od 26 marca do 12 kwietnia. Mieszkanki i mieszkańcy wybierali spośród 21 kandydatów osoby szczególnie zasłużone dla miasta, jego historii, nauki, kultury i sportu. Oddano blisko 7300 głosów.

Wyniki plebiscytu na patronów tramwajów

Najwięcej głosów zdobyły cztery osoby i to ich nazwiska pojawią się na toruńskich tramwajach:

• Helena Grossówna – 716 głosów
• Sylwester Kaliski – 627 głosów
• Wanda Szuman – 616 głosów
• Ludwik Czachowski – 572 głosy

Tak zdecydowali mieszkańcy. Jednak kluczowe jest to, na podstawie jakich informacji podejmowali swoją decyzję.

Kim są pozostali patroni tramwajów?

Kim są pozostali patroni tramwajów?

Wśród wybranych patronów znalazły się postacie dobrze znane i rzeczywiście silnie związane z Toruniem.

Największe poparcie zdobyła Helena Grossówna (716 głosów) – wybitna aktorka, tancerka i choreografka, jedna z największych gwiazd polskiego kina i teatru okresu międzywojennego. Co istotne, jej życiorys to nie tylko sztuka. Była również oficerem Armii Krajowej i brała udział w Powstaniu Warszawskim.

Na liście patronów znalazła się także Wanda Szuman (616 głosów) – pedagożka urodzona w Toruniu, która odegrała ogromną rolę w tworzeniu polskiego szkolnictwa na Pomorzu po I wojnie światowej. Była pionierką pedagogiki specjalnej i przez całe życie angażowała się w pomoc osobom ze specjalnymi potrzebami. Została uhonorowana tytułem Honorowej Obywatelki Torunia.

Z kolei wśród patronów nie zabrakło również akcentu sportowego. Ludwik Czachowski (572 głosy) to hokeista związany z Pomorzaninem Toruń, który przez lata reprezentował Polskę na najwyższym poziomie. Był kapitanem reprezentacji Polski i wystąpił na zimowych igrzyskach olimpijskich w Sapporo w 1972 roku.

Tak przedstawiają się sylwetki trójki patronów, które nie budzą większych kontrowersji i są szeroko kojarzone z dorobkiem ważnym dla miasta i jego mieszkańców.

Kontrowersje wokół sylwetki Sylwestra Kaliskiego

W oficjalnym opisie jednej z postaci podano:

Sylwester Kaliski (1925-1978), urodzony w Toruniu naukowiec i żołnierz, uczestnik konspiracji antyhitlerowskiej, generał dywizji Wojska Polskiego, komendant-rektor Wojskowej Akademii Technicznej, minister nauki, szkolnictwa wyższego i techniki w latach 1974-1978. Prowadził nowatorskie badania m.in. nad laserową syntezą termojądrową.

To jednak niepełny obraz tej postaci. Owszem, jego dorobek naukowy jest znaczący. Jednak organizatorzy plebiscytu nie wspomnieli o jego działalności politycznej.

Sylwester Kaliski był nie tylko ministrem w czasach PRL. Był także członkiem Komitetu Centralnego PZPR oraz osobą blisko związaną z najwyższymi władzami komunistycznymi. Bywał w otoczeniu Edwarda Gierka i aktywnie uczestniczył w funkcjonowaniu ówczesnego systemu.

Co więcej, sprawą nazwy ulicy jego imienia w Warszawie zajmowała się Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu działająca przy Instytutu Pamięci Narodowej. W wydanej ocenie wskazano:

W ocenie Instytutu Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nazwa Gen. Sylwestra Kaliskiego wypełnia normę art. 1 ustawy.

Na podstawie tej opinii wojewoda wydał decyzję o usunięciu nazwy ulicy z przestrzeni publicznej Warszawy. Chodzi o przepisy ustawy z dnia 1 kwietnia 2016 roku, które zakazują propagowania komunizmu lub innego ustroju totalitarnego.

W praktyce oznacza to, że Kaliskiego uznano za osobę symbolizującą represyjny, autorytarny i niesuwerenny system władzy w Polsce w latach 1944-1989.

Czy mieszkańcy mieli pełną wiedzę?

Pojawia się kluczowe pytanie. Czy mieszkańcy Torunia, oddając głosy w plebiscycie, mieli dostęp do pełnej i rzetelnej informacji o wszystkich kandydatach?

Trudno mieć wątpliwości, że nie. W oficjalnym opisie pominięto istotne fakty dotyczące działalności politycznej jednej z wybranych osób. To nie jest drobny szczegół, ale kluczowa informacja, która może diametralnie zmieniać ocenę danej postaci.

Urzędnicy mieli obowiązek przedstawić kandydatów w sposób pełny, uczciwy i transparentny. Tymczasem mieszkańcy otrzymali wybiórczy przekaz. W efekcie głosowanie odbyło się bez dostępu do wszystkich istotnych faktów.

Dlatego nie można mówić o w pełni świadomym wyborze.

Co dalej z patronami tramwajów?

Decyzja formalnie zapadła, jednak sprawa nie powinna się na tym zakończyć. Mówimy o patronach, których nazwiska będą obecne w przestrzeni publicznej Torunia przez wiele lat.

Nie można ignorować faktu, że wybór odbył się w oparciu o niepełne informacje.