Wystawa Stefana Knappa w CSW w Toruniu zgromadziła setki gości podczas wernisażu, który odbył się 20 lutego 2026 roku. Ekspozycja zatytułowana Stefan Knapp. Alchemik i wizjoner przyciągnęła miłośników sztuki, przedstawicieli środowiska akademickiego oraz mieszkańców miasta. Co istotne, wydarzenie stanowi jedno z najważniejszych artystycznych akcentów obchodów 80-lecia UMK.

Ponad 110 prac jednego z najbardziej rozpoznawalnych na świecie polskich artystów emigracyjnych można oglądać dzięki współpracy Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu z Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu. Tym samym Toruń stał się miejscem największej od dekad prezentacji twórczości Stefana Knappa w Polsce.

Symbol kampusu i hołd dla Kopernika

Wystawa ma wymiar nie tylko artystyczny, lecz także symboliczny. Już w 1973 roku, z okazji 500. rocznicy urodzin Mikołaja Kopernika, Stefan Knapp podarował toruńskiej uczelni monumentalne, wielobarwne panneau. Emaliowana mozaika przedstawia układ ciał niebieskich i stanowi hołd dla wielkiego astronoma. Co więcej, realizacja ta do dziś pozostaje jednym z najważniejszych symboli kampusu UMK.

Dlatego obecna retrospektywa przypomina o silnym związku artysty z Toruniem. Jednocześnie przywraca jego dorobek polskiej publiczności, która przez lata miała ograniczony dostęp do jego prac.

Niezwykły życiorys i międzynarodowa kariera

Stefan Knapp urodził się w 1921 roku w Biłgoraju, a młodość spędził również we Lwowie. Jednak jako dziewiętnastolatek trafił do sowieckich łagrów, gdzie odbywał katorgę przy budowie kolei. Następnie wstąpił do Armii Andersa, a później służył w brytyjskim RAF jako pilot myśliwca.

Po wojnie ukończył prestiżową Slade School of Fine Art w Londynie i rozpoczął dynamiczną karierę międzynarodową. Odniósł sukces przede wszystkim w Wielkiej Brytanii i Stanach Zjednoczonych. Co ważne, jako jedyny Polak otrzymał nagrodę Fundacji Winstona Churchilla za wkład w rozwój współczesnej plastyki brytyjskiej.

Artysta, który podarował malarstwo architekturze

Twórczość Knappa wymyka się jednoznacznym klasyfikacjom. Artysta konsekwentnie rozwijał technikę wielkoformatowej emalii, dzięki czemu jego dzieła trwale wpisały się w przestrzeń miejską wielu światowych metropolii.

Zrealizował między innymi 17 monumentalnych kompozycji dla lotniska Heathrow, a także dekoracje dla lotniska w Tel Awiwie, Seagram Building w Nowym Jorku czy Shell Building w Londynie. Tym samym jego sztuka stała się integralną częścią architektury XX wieku.

Największa prezentacja od 1974 roku

Retrospektywa prezentowana w Centrum Sztuki Współczesnej Znaki Czasu w Toruniu to największa od 1974 roku wystawa Stefana Knappa w Polsce. Kuratorzy pokazują dzieła powstałe między 1945 rokiem a latami 90. XX wieku, co pozwala prześledzić ewolucję stylu artysty.

Na ekspozycji znalazły się obrazy olejne i akrylowe, tusze na papierze, gobelin, emalie na stalowych płytach, rzeźby z brązu i aluminium oraz unikatowe lampy z korzeni drzew. Organizatorzy pozyskali prace zarówno od brytyjskiej fundacji Stefan Knapp Estate, jak i z kolekcji Pawła Sokołowskiego.

Wystawie towarzyszy pierwsza w Polsce monografia naukowa poświęcona artyście oraz piąte wydanie jego autobiografii Kwadratowe słońce. Ekspozycję można oglądać do 31 maja 2026 roku w siedzibie CSW przy Wałach gen. Sikorskiego 13 w Toruniu.

Fot. Wojtek Szabelski © UMT 2026, licencja: CC BY-NC 4.0