Jakiej oferty kulturalnej potrzebują mieszkańcy Metropolii Toruńskiej? Co więcej, co utrudnia im udział w wydarzeniach? Na te pytania szukano odpowiedzi podczas konferencji KOMPAS 2026 w Toruniu. Przedstawione badania pokazały różnice między oceną instytucji a opiniami odbiorców. Jednocześnie 75 proc. ankietowanych instytucji kultury zadeklarowało chęć współpracy.

Spotkanie odbyło się 26 października w Teatrze Baj Pomorski w Toruniu. Wzięli w nim udział przedstawiciele instytucji kultury, samorządów, organizacji społecznych oraz środowiska naukowego. Podczas konferencji rozmawiano o potrzebach mieszkańców, możliwościach wspólnych działań i kierunkach rozwoju kultury w regionie.

KOMPAS 2026. Paweł Gulewski o współpracy w Metropolii Toruńskiej

Znaczenie współpracy między samorządami i instytucjami kultury podkreślił Paweł Gulewski, prezydent Torunia i prezes zarządu Stowarzyszenia Metropolia Toruńska. Jak zaznaczył, przeprowadzona diagnoza ma pomóc w planowaniu wspólnych przedsięwzięć. Ponadto w badaniach uczestniczyły placówki z miast partnerskich, które pomagały rozpoznać potrzeby odbiorców.

Kultura to jest coś, co łączy Metropolię Toruńską. Jest duże zainteresowanie realizacją wspólnych projektów metropolitalnych o tym charakterze – podkreślił Paweł Gulewski, prezydent Torunia i prezes zarządu Stowarzyszenia Metropolia Toruńska.

Jak wynika z przedstawionych założeń projektu, kolejnym krokiem ma być rozwijanie wspólnych inicjatyw. Ich realizacja będzie jednak wymagała zaangażowania partnerów oraz zapewnienia odpowiednich środków finansowych. Dlatego istotne będzie dalsze planowanie przedsięwzięć i rozwijanie współpracy między samorządami oraz instytucjami kultury.

Pięć instytucji rozwija wspólny projekt kulturalny

KOMPAS to skrót nazwy projektu „Kulturalny Obszar Metropolitalny: Partnerstwo, Aktywizacja, Sieć”. Przedsięwzięcie realizuje Stowarzyszenie Metropolia Toruńska we współpracy z pięcioma instytucjami kultury. Są to:

• Teatr Baj Pomorski w Toruniu,
• Chełmiński Dom Kultury,
• Chełmżyński Dom Kultury,
• Miejskie Centrum Kultury im. Mariana Szafrańskiego w Aleksandrowie Kujawskim,
• Dom Kultury w Golubiu-Dobrzyniu.

Projekt ma służyć budowaniu trwałych relacji między placówkami. Jednocześnie zakłada wymianę doświadczeń i przygotowywanie wspólnych inicjatyw. Ważnym elementem jest również poszukiwanie zewnętrznych źródeł finansowania. Dzięki temu partnerzy będą mogli rozwijać współpracę i wspólnie planować przedsięwzięcia obejmujące różne miejscowości.

Maja Lewandowska-Robak, dyrektor Biura Stowarzyszenia Metropolia Toruńska, zwróciła uwagę na zainteresowanie partnerów udziałem w projekcie. Jak przekazała, uczestnicy konferencji i warsztatów przedstawili liczne pomysły oraz nawiązali nowe kontakty. Organizatorzy liczą więc, że współpraca zaowocuje kolejnymi inicjatywami kulturalnymi.

Dołączyli do nas partnerzy ze wszystkich naszych powiatów. Jesteśmy bardzo zbudowani tym, że tak wiele osób odpowiedziało na nasze zaproszenie. Uczestnicy warsztatów i konferencji mieli wiele pomysłów, nawiązali liczne kontakty i mamy nadzieję, że efekty tej współpracy mieszkańcy naszej metropolii poznają już w najbliższym czasie – powiedziała Maja Lewandowska-Robak, dyrektor Biura Stowarzyszenia Metropolia Toruńska.

75 proc. instytucji kultury chce współpracować

Jednym z ważnych wyników przedstawionych podczas konferencji jest gotowość placówek do wspólnego działania. Aż 75 proc. ankietowanych instytucji kultury wyraziło chęć uczestnictwa w tworzonej sieci współpracy.

Zbigniew Lisowski, koordynator ds. kultury i pozyskiwania środków w Metropolii Toruńskiej, zwrócił uwagę na możliwości wynikające z połączenia potencjału poszczególnych placówek. Jak podkreślił, współpraca może pomóc im w realizacji wspólnych przedsięwzięć.

75 proc. ankietowanych instytucji kultury chce ze sobą współpracować i widzi w tym ogromną szansę, żeby się scalić i nie konkurować ze sobą, ale żeby ze sobą współpracować – podkreślił Zbigniew Lisowski, koordynator ds. kultury i pozyskiwania środków w Metropolii Toruńskiej.

Wśród rozważanych rozwiązań znalazły się wspólny kalendarz wydarzeń, skoordynowana promocja oferty kulturalnej oraz łączenie inicjatyw organizowanych w różnych miejscowościach. Ponadto partnerzy chcą rozwijać współpracę przy pozyskiwaniu środków zewnętrznych.

Wspólny system informacji mógłby ułatwić mieszkańcom poznawanie wydarzeń odbywających się poza ich miejscowością. Z kolei instytucje zyskałyby możliwość wymiany doświadczeń i wspólnego przygotowywania projektów. Dzięki temu oferta kulturalna mogłaby docierać do szerszego grona odbiorców.

Badania pokazały, co utrudnia udział w kulturze

Podczas konferencji zaprezentowano diagnozę uczestnictwa w kulturze na obszarze Metropolii Toruńskiej. Wyniki przedstawiła dr hab. Elżbieta Grzelak-Kostulska, prof. UMK, geografka społeczno-ekonomiczna.

Badanie objęło przedstawicieli instytucji kultury oraz mieszkańców korzystających z ich oferty. Dzięki temu można było przyjrzeć się oczekiwaniom odbiorców, ocenie dostępnych propozycji oraz przeszkodom utrudniającym udział w wydarzeniach.

Z przedstawionych wyników wynika, że znaczenie ma nie tylko sama oferta, ale również miejsce zamieszkania i możliwości dojazdu. Szczególne trudności mogą dotyczyć osób mieszkających na terenach wiejskich i peryferyjnych. W takich miejscach ograniczony transport może utrudniać udział w wydarzeniach.

Ponadto wyzwaniem pozostaje dostosowanie programu do potrzeb różnych grup społecznych, w tym młodzieży. Istotne jest również skuteczne informowanie mieszkańców o dostępnych propozycjach. Nawet atrakcyjne wydarzenie może bowiem nie dotrzeć do odbiorców, jeśli informacja o nim będzie trudno dostępna.

Mieszkańcy i instytucje inaczej oceniają ofertę

Jedna z różnic ujawnionych w badaniu dotyczy atrakcyjności propozycji kulturalnych. Zaledwie 8 proc. przedstawicieli instytucji wskazało brak interesujących wydarzeń jako barierę uczestnictwa. Natomiast wśród mieszkańców problem ten dostrzega około jedna trzecia badanych.

Wyniki pokazują więc rozbieżność między oceną placówek a opiniami odbiorców. To ważna informacja przy planowaniu kolejnych przedsięwzięć. Oferta przygotowywana przez instytucje nie zawsze odpowiada bowiem oczekiwaniom osób, do których jest kierowana.

Wśród innych przeszkód wymieniono koszty udziału w wydarzeniach oraz trudności w uzyskaniu informacji o ofercie. Dlatego w rekomendacjach zwrócono uwagę nie tylko na program wydarzeń, lecz także na warunki uczestnictwa i sposób komunikowania się z mieszkańcami.

Wspólny kalendarz, edukacja i łatwiejszy dojazd

Wśród rekomendacji przedstawionych w ramach diagnozy znalazły się rozwiązania dotyczące informacji, transportu i lepszego rozpoznawania potrzeb odbiorców. Ich celem jest ograniczanie przeszkód, które utrudniają mieszkańcom korzystanie z oferty kulturalnej.

Proponowane działania obejmują:

• stworzenie wspólnego kalendarza wydarzeń kulturalnych,
• rozwój zintegrowanych narzędzi informacyjnych,
• dostosowanie oferty do oczekiwań różnych grup mieszkańców,
• włączanie młodzieży w przygotowywanie inicjatyw,
• poszukiwanie sposobów ułatwiających dojazd na wydarzenia,
• regularne monitorowanie efektów podejmowanych działań.

Jak wskazano w rekomendacjach, rozwiązania te mają pomóc w ograniczaniu barier w dostępie do kultury. Ich wdrożenie będzie jednak wymagało współpracy instytucji, samorządów i innych podmiotów zaangażowanych w rozwój oferty kulturalnej. Ponadto ważne będzie sprawdzanie, czy wprowadzane zmiany rzeczywiście odpowiadają na potrzeby odbiorców.

Węzły Kultury. Warsztaty i plany na przyszłość

Program konferencji KOMPAS 2026 obejmował również warsztaty poświęcone rozwojowi sieci Węzłów Kultury. Uczestnicy pracowali nad czterema obszarami: badaniem uczestnictwa w kulturze, aktywizacją mieszkańców, edukacją oraz planowaniem strategicznym i zarządzaniem.

Spotkania umożliwiły wymianę doświadczeń między przedstawicielami instytucji kultury, samorządów, organizacji społecznych i środowiska naukowego. Jednocześnie stworzyły przestrzeń do rozmów o budowaniu partnerstw oraz przygotowywaniu inicjatyw obejmujących większą część metropolii.

Popołudniowa część wydarzenia została poświęcona podsumowaniu dotychczasowych działań i dalszemu rozwojowi projektu. Uczestnicy rozmawiali o planowaniu wspólnych przedsięwzięć, możliwościach ich finansowania i wzmacnianiu relacji między podmiotami działającymi w sektorze kultury. Dzięki temu mogli również wymienić pomysły dotyczące kolejnych etapów współpracy.

KOMPAS 2026. Jakie zmiany czekają kulturę w regionie?

Konferencja w Teatrze Baj Pomorski podsumowała ważny etap rozpoznawania potrzeb kulturalnych mieszkańców Metropolii Toruńskiej. Przedstawione wyniki wskazały zarówno na gotowość instytucji do współpracy, jak i na bariery wymagające dalszej analizy.

Jak wskazano w rekomendacjach, wspólny kalendarz wydarzeń, lepsza promocja, ułatwienia transportowe i dopasowanie oferty do oczekiwań odbiorców mają pomóc w zwiększeniu dostępności kultury. Ponadto istotne będzie włączanie mieszkańców w przygotowywanie inicjatyw oraz sprawdzanie efektów podejmowanych działań.

Organizatorzy projektu KOMPAS stawiają na rozwijanie współpracy między instytucjami i samorządami. Zakładają, że wspólne inicjatywy oraz wymiana doświadczeń mogą przyczynić się do zwiększenia dostępności kultury w całej Metropolii Toruńskiej. Ostateczne efekty będą jednak zależeć od realizacji zaplanowanych przedsięwzięć i ich wpływu na możliwości uczestnictwa mieszkańców w życiu kulturalnym regionu.

Fot. © UMT 2026, autor: Wojtek Szabelski, licencja: CC BY-NC 4.0