Toruń uczcił rocznicę urodzin Elżbiety Zawackiej. Bohaterka Armii Krajowej, cichociemna oraz naukowczyni pozostaje symbolem odwagi, determinacji i służby Polsce.

19 marca 2026 roku mieszkańcy Torunia ponownie pokazali, że pamięć o swojej bohaterce nie słabnie. Rocznica urodzin Elżbiety Zawackiej zgromadziła przedstawicieli władz miasta, środowisk społecznych oraz licznych mieszkańców, którzy wspólnie oddali hołd tej niezwykłej postaci.

Uroczystości w Toruniu

Uczestnicy obchodów złożyli kwiaty na grobie generał, który znajduje się na cmentarzu św. Jerzego. Wydarzenie miało podniosły charakter, a jednocześnie pokazało, jak ważna dla lokalnej społeczności pozostaje pamięć o Elżbiecie Zawackiej.

W uroczystości udział wzięli Paweł Gulewski, prezydent Torunia, Michał Jakubaszek, wiceprzewodniczący Rady Miasta Torunia, a także radni Zbigniew Fiderewicz oraz Michał Zaleski.

Co więcej, wydarzeniu towarzyszyła asysta wojskowa żołnierzy 8. Kujawsko-Pomorskiej Brygady Obrony Terytorialnej, która nosi imię bohaterki. Dzięki temu uroczystość zyskała szczególnie podniosły wymiar.

Obecni byli również przedstawiciele środowisk związanych z pamięcią o generał. Wśród nich znaleźli się Jan Wyrowiński, przewodniczący Rady Fundacji gen. Elżbiety Zawackiej, oraz Dorota Zawacka-Wakarecy, prezes fundacji.

Ponadto w wydarzeniu uczestniczyła młodzież oraz mieszkańcy Torunia. Dzięki temu obchody miały nie tylko charakter symboliczny, lecz także edukacyjny.

Kim była Elżbieta Zawacka

Elżbieta Zawacka urodziła się w Toruniu i przez całe życie pozostała związana z miastem. Jednocześnie zapisała się w historii Polski jako żołnierz Armii Krajowej oraz jedna z nielicznych kobiet w stopniu generała brygady.

Działała pod pseudonimami „Zelma”, „Sulica” oraz „Zo”. Co istotne, zrealizowała ponad sto niezwykle niebezpiecznych misji kurierskich. Regularnie przekraczała granice, ponieważ przenosiła meldunki i utrzymywała łączność między strukturami Polskiego Państwa Podziemnego.

Jej najbardziej znana misja prowadziła przez Niemcy, Austrię, Francję oraz Hiszpanię aż do Londynu. Następnie wróciła do okupowanego kraju jako cichociemna, gdyż na własną prośbę wykonała skok spadochronowy 10 września 1943 roku.

Pełniła funkcję zastępcy szefa „Zagrody”, czyli działu łączności zagranicznej Komendy Głównej Armii Krajowej. Po upadku powstania warszawskiego nadal działała konspiracyjnie u boku Leopolda Okulickiego. Dodatkowo dostarczyła do Szwajcarii pierwsze szczegółowe informacje o sytuacji w kraju po powstaniu.

Represje i działalność naukowa

Po wojnie władze komunistyczne aresztowały Elżbietę Zawacką w 1951 roku. Spędziła kilka lat w więzieniu, jednak mimo trudnych doświadczeń nie zrezygnowała z pracy i dalszego rozwoju.

Najpierw pracowała jako nauczycielka, a następnie konsekwentnie rozwijała karierę naukową. Uzyskała doktorat nauk humanistycznych, a później habilitację, co pozwoliło jej prowadzić działalność akademicką.

Związała się z Uniwersytetem Gdańskim, a następnie wróciła do rodzinnego Torunia. W kolejnych latach pracowała na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika w Toruniu, gdzie rozwijała działalność naukową i dydaktyczną.

Dziedzictwo, które inspiruje

Dziś Elżbieta Zawacka pozostaje symbolem odwagi, determinacji oraz odpowiedzialności za ojczyznę. Jej historia nie tylko przypomina o trudnych czasach, lecz także inspiruje kolejne pokolenia.

Dlatego rocznica urodzin Elżbiety Zawackiej ma dla Torunia szczególne znaczenie. Z jednej strony pozwala uczcić pamięć bohaterki, a z drugiej strony wzmacnia świadomość historyczną oraz lokalną tożsamość mieszkańców.

Fot. © UMT 2026, autor: Wojtek Szabelski, licencja: CC BY-NC 4.0