W Toruniu uczczono 130. rocznicę urodzin Lotte Jacobi, światowej sławy fotografki, która urodziła się właśnie w naszym mieście. W poniedziałek, 17 sierpnia, przy ul. Podmurnej odsłonięto poświęcony jej mural, zaprezentowano ceramiczną rzeźbę artystki z aparatem fotograficznym oraz otwarto plenerową wystawę jej zdjęć.

Data uroczystości nie była przypadkowa. Lotte Jacobi urodziła się 17 sierpnia 1896 roku, a pierwsze lata życia spędziła właśnie w tej części Torunia. Przy ul. Podmurnej mieszkała jej rodzina i działało prowadzone przez Jacobich atelier fotograficzne.

Lotte Jacobi Toruń – mural odsłonięto przy Podmurnej

Na uroczystość przybyło wielu torunian oraz przedstawicieli środowisk społecznych, kulturalnych i historycznych. Dla części uczestników spotkanie stało się również okazją do odkrycia mniej znanego fragmentu historii miasta.

Co ważne, historia Lotte Jacobi pokazuje, jak daleko może zaprowadzić talent osoby urodzonej w Toruniu. Jej droga prowadziła przez Poznań i Berlin aż do Nowego Jorku, gdzie fotografowała wybitne postacie świata nauki, kultury i sztuki.

Nieprzypadkowo spotykamy się właśnie przy ulicy Podmurnej i nieprzypadkowo za nami znajduje się mural z portretem Lotte Jacobi. To przy tej ulicy mieściło się atelier fotograficzne rodziny Jacobich. Sama Lotte miała niezwykle ciekawy życiorys – jej droga prowadziła z Torunia przez Poznań czy Berlin aż do Nowego Jorku, gdzie przed jej obiektywem stawały wybitne postacie, m.in. Albert Einstein. To postać wybitna, z Toruniem związana i warto o niej pamiętać – powiedział Adam Szponka, zastępca prezydenta Torunia.

Najważniejszy punkt poniedziałkowej uroczystości stanowiło oficjalne odsłonięcie muralu poświęconego Lotte Jacobi. Jakub Machowski stworzył wielkoformatowy portret fotografki i umieścił go w miejscu bezpośrednio związanym z historią jej rodziny.

Szkoda, że zamalowano poprzedni mural

Samo upamiętnienie Lotte Jacobi trudno kwestionować. Światowej sławy fotografka urodziła się w Toruniu, a jej rodzinne związki z Podmurną nadają temu miejscu szczególne znaczenie.

Jednocześnie pojawia się jednak druga strona tej historii. Nowy mural zastąpił dzieło, które przy Podmurnej pojawiło się zaledwie kilkanaście miesięcy wcześniej.

Poprzedni mural przedstawiał „Łyżkarza” – Pana Marka, ulicznego performera, który przez wiele sezonów bawił przechodniów swoimi występami na łyżkach. Jego nietuzinkowe interpretacje znanych przebojów zapisały się w pamięci mieszkańców oraz turystów.

W marcu 2025 roku miasto uroczyście zaprezentowało mural przedstawiający postacie związane ze współczesną historią toruńskiej starówki. Autorem dzieła był również Jakub Machowski. Wśród przedstawionych osób znalazł się Pan Marek, znany jako „Łyżkarz”.

Co istotne, podczas tamtej uroczystości Adam Szponka mówił o znaczeniu poprzedniego muralu dla współczesnej historii Torunia. Podkreślał, że miasto żyje i rozwija się, a dzieło pokazuje także jego najnowszą historię.

Minęło kilkanaście miesięcy i przy Podmurnej pojawił się nowy mural. Tym razem artysta przedstawił Lotte Jacobi.

Nie chodzi oczywiście o podważanie dorobku fotografki. Lotte Jacobi zasługuje na pamięć i godne upamiętnienie w Toruniu. Trudno jednak nie zapytać, dlaczego w tym celu trzeba było zamalować mural, który jeszcze w 2025 roku uroczyście prezentowało miasto.

Jakub Machowski zdradził, skąd czerpał inspirację

Nowy mural nawiązuje bezpośrednio do historii Lotte Jacobi oraz osób, które fotografowała. Jakub Machowski chciał połączyć charakterystyczny styl fotografii artystki z wizerunkami osób, które pojawiały się przed jej obiektywem.

Inspiracją była dla mnie zarówno historia Lotte Jacobi i jej rodziny, tak mocno związana z Toruniem, jak i osoby, które fotografowała. Zależało mi, aby mural nawiązywał do stylu jej fotografii. Chciałem też nadać mu trochę tajemniczości – Lotte spogląda w dół, a wokół niej pojawiają się wybitne postacie, które stawały przed jej obiektywem – powiedział Jakub Machowski, autor muralu.

Ponadto muralowi towarzyszy ceramiczna rzeźba autorstwa Dariusza Przewięźlikowskiego. Artysta przedstawił młodą Lotte z aparatem fotograficznym.

Niewielka forma uzupełnia nowy mural i jednocześnie nawiązuje do fotograficznych tradycji rodziny Jacobich. W ten sposób przy Podmurnej powstała przestrzeń przypominająca o toruniance, która zrobiła światową karierę.

Wystawa fotografii Lotte Jacobi przy Podmurnej

Podczas poniedziałkowej uroczystości otwarto także plenerową wystawę fotografii Lotte Jacobi. Mieszkańcy i turyści mogą oglądać ekspozycję przy ul. Podmurnej do 31 sierpnia.

Następnie, od 1 do 30 września, wystawa trafi do Centrum Kultury Dwór Artusa. Dzięki temu osoby, które nie zdążą zobaczyć zdjęć przy Podmurnej, będą mogły poznać dorobek fotografki również w innym miejscu.

Przestrzeń, w której powstał mural, upamiętnia znanych Torunian, którzy zapisali się na kartach historii naszego miasta. Dziś dołącza do nich Lotte Jacobi, wybitna fotografka. Mamy nadzieję, że dzięki muralowi i umieszczonym kodom QR, turyści i sami mieszkańcy dowiedzą się więcej o tym, kim była Lotte i dlaczego jest ważną postacią – zaznaczył Łukasz Drygalski, dyrektor Biura Toruńskiego Centrum Miasta.

Lotte Jacobi – od Torunia do Nowego Jorku

Lotte Jacobi urodziła się 17 sierpnia 1896 roku w rodzinie o wielopokoleniowych tradycjach fotograficznych. Od 1927 roku prowadziła atelier w Berlinie, gdzie fotografowała artystów, naukowców i intelektualistów.

Przed jej obiektywem stawali między innymi Albert Einstein, Kurt Weill i Lotte Lenya. Jednak jej kariera nabrała jeszcze większego rozmachu po emigracji do Stanów Zjednoczonych.

Po dojściu nazistów do władzy Jacobi wyemigrowała w 1935 roku do Nowego Jorku. Tam fotografowała między innymi Eleanor Roosevelt, Marca Chagalla i J.D. Salingera. Otrzymała także jako pierwsza kobieta pozwolenie na fotografowanie wewnątrz Nowojorskiej Giełdy Papierów Wartościowych.

Jej fotografie trafiały do najważniejszych instytucji zajmujących się sztuką. Prezentowało je między innymi Museum of Modern Art w Nowym Jorku, a kolekcje jej prac posiadają najważniejsze muzea świata.

Dlatego właśnie historia niewielkiego atelier przy toruńskiej Podmurnej nabiera dzisiaj szczególnego znaczenia. W tym miejscu rozpoczęła się droga kobiety, która później znalazła się w gronie najważniejszych fotografów swojej epoki.

Toruń przygotował kolejne wydarzenia

Odsłonięcie muralu rozpoczęło cykl wydarzeń przygotowanych z okazji 130. rocznicy urodzin Lotte Jacobi. Organizatorzy zaplanowali jeszcze prezentacje, wykłady, panel dyskusyjny, pokaz animowanych fotografii oraz plener fotograficzny.

W środę, 19 sierpnia o godz. 19.00, w Sali Kinowej Muzeum Okręgowego odbędą się prezentacje, wykłady i panel dyskusyjny. W spotkaniu udział wezmą Katarzyna Pietrucka, Joanna Stanclik oraz Krzysztof P. Czyżewski, autor książki „Strażnik Rafaela”, w której pojawia się wątek Lotte Jacobi. Spotkanie poprowadzi Jarosław Jaworski.

Następnie o godz. 21.00 na fasadzie Domu Harcerza przy Rynku Staromiejskim organizatorzy zaprezentują „Poruszoną Lotte”. Będzie to pokaz animowanych fotografii artystki opracowanych przez Barbarę Klein.

Ponadto projekcji będzie towarzyszyła muzyka na żywo w wykonaniu Joanny i Jana Gembalów.

Obchody zakończy 22 sierpnia o godz. 15.00 plener fotograficzny „Retro Atelier u Jacobich” w ogródku Podmurna Cafe. Organizatorzy odtworzą dawne atelier fotograficzne, a uczestnicy wykorzystają kostiumy i akcesoria nawiązujące do okresu międzywojennego.

Dzięki temu będzie można wcielić się w role modeli sprzed lat i wykonać pamiątkowe fotografie. Co ważne, organizatorzy nie pobierają opłat za udział w wydarzeniach i nie wymagają wcześniejszych zapisów.

Sama Lotte Jacobi niewątpliwie zasługuje na upamiętnienie w Toruniu. Trudno jednak nie mieć wątpliwości, czy konieczne było zamalowanie muralu, który odsłonięto zaledwie kilkanaście miesięcy wcześniej.

Fot. UMT 2026, autor: Agnieszka Bielecka, licencja: CC BY NC 4.0