Na Kujawach znajduje się jedno z najbardziej niezwykłych stanowisk archeologicznych w Polsce. Grobowce megalityczne w Wietrzychowicach, które powstały około 5,5 tysiąca lat temu, są starsze od egipskich piramid. Już wkrótce znajdą się pod opieką samorządu województwa kujawsko-pomorskiego. W planach jest utworzenie nowej instytucji kultury, budowa pawilonu muzealnego oraz rozwój badań archeologicznych. Dzięki temu miejsce ma zyskać jeszcze większe znaczenie naukowe, edukacyjne i turystyczne.

Samorząd województwa przejmie opiekę nad megalitami

Marszałek województwa Piotr Całbecki zapowiedział utworzenie nowej instytucji kultury, która będzie odpowiadała za ochronę, rozwój oraz promocję Parku Kulturowego Wietrzychowice. Celem jest nie tylko zabezpieczenie bezcennego dziedzictwa archeologicznego, ale również zwiększenie jego rozpoznawalności w Polsce i za granicą.

Ponadto władze województwa chcą stworzyć warunki do prowadzenia kolejnych badań naukowych. Jednocześnie planują rozwijać ofertę edukacyjną i turystyczną, aby coraz więcej osób mogło poznać historię jednych z najstarszych grobowców w Europie.

„To położone na skraju naszego województwa miejsce skrywa jeszcze wiele tajemnic i stanowi doskonałe podłoże do dalszych badań naukowych. Grobowce megalityczne stanowią istotny element w budowaniu tożsamości dziejowej Kujaw. Chcemy, by ten ślad osadnictwa stał się rozpoznawalny jak Biskupin, nasze najbardziej znane muzeum archeologiczne.” – powiedział Piotr Całbecki, marszałek województwa kujawsko-pomorskiego.

Powstanie nowa instytucja kultury i pawilon muzealny

Wstępne założenia przewidują utworzenie nowej jednostki samorządu województwa. Jej prowadzenie ma zostać powierzone osobom, które od lat prowadzą badania archeologiczne na terenie Parku Kulturowego Wietrzychowice.

Równocześnie planowana jest budowa nowoczesnego pawilonu muzealnego. Dzięki temu odwiedzający będą mogli lepiej poznać historię megalitów, zobaczyć wyniki prowadzonych badań oraz uczestniczyć w wydarzeniach edukacyjnych.

Co więcej, szczegółową koncepcję nowej instytucji opracują wspólnie samorząd województwa, samorząd Izbicy Kujawskiej oraz archeolodzy. W efekcie ma powstać miejsce łączące działalność naukową, edukacyjną i turystyczną.

Grobowce megalityczne w Wietrzychowicach są starsze od piramid

W Wietrzychowicach znajduje się pięć grobowców megalitycznych, natomiast kolejny zachował się w pobliskim Gaju. Wszystkie powstały około 5,5 tysiąca lat temu, czyli jeszcze przed budową egipskich piramid.

Monumentalne konstrukcje wzniosły społeczności rolnicze żyjące w młodszej epoce kamienia. Zajmowały się uprawą zbóż, lnu i maku oraz hodowlą zwierząt. Dzięki temu grobowce megalityczne w Wietrzychowicach są dziś niezwykle cennym świadectwem życia pierwszych rolników zamieszkujących Kujawy.

Same budowle mają formę wydłużonych ziemnych nasypów otoczonych ogromnymi głazami. Ich długość przekracza 100 metrów, natomiast szerokość dochodzi do 10 metrów. U podstawy każdego grobowca znajdowały się miejsca pochówku zmarłych.

Historia ochrony rozpoczęła się ponad 90 lat temu

Pierwsze badania archeologiczne rozpoczęły się w 1934 roku. Prowadził je prof. Konrad Jażdżewski, który niemal od razu dostrzegł ogromną wartość naukową odkrycia.

Co istotne, profesor rozpoczął starania o objęcie megalitów ochroną. Przekonał właściciela terenu, aby nie wykorzystywał kamieni jako materiału budowlanego. Następnie doprowadził do wpisania zabytków do rejestru oraz objęcia ich ochroną konserwatorską.

Później utworzono rezerwat archeologiczno-przyrodniczy, który zabezpieczył zarówno grobowce, jak i ich najbliższe otoczenie. Dzięki temu wyjątkowe zabytki przetrwały do naszych czasów.

Park Kulturowy Wietrzychowice od lat chroni niezwykłe dziedzictwo

Park Kulturowy Wietrzychowice powstał w 2006 roku, aby skutecznie chronić jedno z najlepiej zachowanych skupisk megalitów w Europie. Od tego czasu prowadzone są tam liczne działania edukacyjne oraz popularyzujące historię regionu.

Ponadto każdego roku organizowany jest festyn archeologiczny. W jego trakcie rekonstruktorzy prezentują życie mieszkańców neolitu, pokazują dawne rzemiosła oraz prowadzą warsztaty dla dzieci i dorosłych.

Dzięki temu odwiedzający mogą zobaczyć, jak przed tysiącami lat budowano chaty, lepiono naczynia z gliny, przygotowywano narzędzia z krzemienia czy mielono zboże. Co roku wydarzenie przyciąga kilka tysięcy uczestników.

Nowe możliwości dla nauki i turystyki

Obecnie badaniami stanowiska kieruje dr Piotr Papiernik z Muzeum Archeologicznego i Etnograficznego w Łodzi.

Jeżeli plany samorządu zostaną zrealizowane, grobowce megalityczne w Wietrzychowicach zyskają jeszcze lepszą ochronę. Dodatkowo możliwe będzie prowadzenie nowych projektów naukowych, organizowanie kolejnych wydarzeń edukacyjnych oraz rozwijanie oferty turystycznej.

W rezultacie miejsce może stać się jedną z najważniejszych atrakcji archeologicznych w Polsce. Co więcej, władze województwa liczą, że będzie rozpoznawalne podobnie jak Biskupin. Dzięki temu Kujawy zyskają kolejny symbol swojego wyjątkowego dziedzictwa historycznego.

Fot. Szymon Zdziebło/tarantoga.pl dla UMWKP